SLAVEN EN THRALLS

De mensen in de vikingmaatschappij kun je grofweg in drie standen verdelen. Jarl, Karl en Thrall, oftewel de edelen, de burgers en de slaven. De edelen waren de koningen en leiders, de burgers waren de vrije mensen, de boeren, handelslui e.d. en de slaven waren mensen die als bezit werden beschouwd van andere mensen. Een baantje waar men meestal niet vrijwillig voor koos.

DE WET

Slaven werden door de wet niet als mensen, maar meer als vee beschouwd. Je kon ongestraft je eigen slaaf doden, alsof je een van je eigen schapen doodde. Doodde je de slaaf van een ander, dan moest je de eigenaar schadeloos stellen. Slaven konden ook niet meestemmen of meepraten op een "ting", de jaarlijkse vikingbijeenkomst, waar nieuwe wetten werden besproken en rechtszaken werden uitgevochten. Wapens dragen was al helemaal uit den boze, ook al mochten ze wel een mes bezitten, want dat was een belangrijk werktuig voor iedereen.


Vikingbijeenkomst
Bron: Wikipedia


HOE WERD MET EEN SLAAF?

Door geboorte, ontvoering, als straf en soms vrijwillig. Als je moeder een slavin was, dan was je zelf ook automatisch een slaaf, ook al was je vader een vrij man. Het schijnt wel zo te zijn, dat als een slavin met een vrije man was getrouwd haar kinderen ook vrij zijn. Tijdens hun rooftochten namen ze als buit ook de bewoners mee als slaven, die ze weer konden doorverkopen. En als je je schulden neit kon betalen of je was een crimineel dan kon je voor straf tot slaaf gemaakt worden. Als men heel erg arm was kon de persoon er ook voor kiezen een slaaf te worden, want dan had je teminste eten en een dak boven je hoofd. Je was dan wel je rechten kwijt en werd met de nek aangekeken.

BEHANDELING

Een verhaal verteld over een zekere Höskuldr, die de tent van een handelaar binnenging om een slavin te kopen en zijn oog viel op de slecht geklede Melkorka. Nadat hij haar had gekocht, kleedde hij haar in mooie kleren, die haar beter stonden.

Voor kleding, onderdak en voedsel was je afhankelijk van je eigenaar. Had je een slechte eigenaar, dan kreeg je wellicht slecht of weinig te eten, droeg je lomen en sliep je op de grond of tussen de dieren. Had je goede eigenaars, dan at je wellicht hetzelfde eten, had je goede kleding en een plek om te slapen.

KLEDING EN VOORKOMEN

Slaven zouden te herkennen zijn geweest aan hun ongeverfde kleding, kortgeknipt haar (ook de vrouwen) en een nekband. Kleding was zeer kostbaar. Alles moest met de hand gemaakt worden. Eerst spinnen, dan weven en dan naaien, wilde je het verfen of versieren, dan was je nog langer bezig.

De vrouw des huizes was verantwoordelijk voor de kleding van haar gezin. Als zij ook de kleren voor de slaven moest maken, zal ze het zo simpel mogelijk houden. Het is wel een feit, dat je de Scandinavische winters niet kan overleven zonder warme kleding. Misschien kregen ze de oude kleren van hun meesters, of misschien konden ze ook hun eigen kleren maken en hadden daar wellicht meer vrijheid in.

Wellicht dat een slavin die om haar schoonheid is gekozen, misschien haar haren lang mocht laten. En of ze echt slavenbanden hebben gedragen is niet zeker. Ik weet niet of er ooit zoiets gevonden is.

VOEDSEL

Wat je als slaaf te eten kreeg, zal ook van de welwillendheid van je eigenaar afhanken. Het kan zijn dat je het met de kliekjes moest doen van de maaltijd, of het eten was slecht of te weinig. Ze zouden vaak grof brood hebben gekregen en om op het korstbare graanmeel te besparen zouden ze meel van denneschors door het deeg hebben gedaan (denneschors schijnt wel zoet te smaken en vitamine c te bevatten.). Maar als je een goede eigenaar had, at je misschien gewoon met de familie mee.


Eet smakelijk!


Graan malen met de hand
bron: ungafakta.se

WERK

De meeste mensen waren boeren en de hele familie moest helpen. Slaven krijgen waarschijnlijk het zware, saaiste en smerigste werk toebedeeld, zoals het land bemesten of graan malen (met een handmolen was dat zwaar). Ook voor lichtere werkzaamheden werden ze ingezet zoals wol spinnen (ook de mannen.) Beheerste je echter een vak, bijvoorbeeld een ontvoerde slaaf die vroeger smid of meubelmaker was geweest, kon waarschijnlijk zijn oude beroep blijven uitvoeren. Altijd wel meegenomen een vakman op je boerderij. En sommige slaven konden opzichter worden.



VRIJKOMEN

Een slaaf hoefde niet percé, zijn hele leven slaaf te zijn. Soms kon je ook vrijkomen. Je kon je vrijheid krijgen, als een geschenk van je baas, wegens je lange en trouwe dienst. Een derde partij kon je ook vrijkopen en sommigen spaarden om zichzelf vrij te kopen. Blijkbaar kon je dus zelf ook geld verdienen. Misschien door een stukje land, die je van je meester mocht gebruiken voor eigen gebruik te bebouwen of de dingen die je in je vrije tijd maakte. Iemand die schulden had, kon misschien hebben afgesproken om een paar jaar een slaaf te zijn totdat hij zijn schuld had afbetaald.

VRIJHEIDSFEEST

Op de website van Viking Answerlady, wordt een vrijlatingsceremonie beschreven. Een slaaf die kenbaar maakte dat hij vrij wilde zijn, moest eerst de helft van zijn losgeld betalen in de bijzijn van getuigen. De rest zou hij betalen op zijn 'vrijheidsfeest'.

Hij nodigde zijn eigenaar uit als eregast en hij slacht een schaap, die nu de slavenring om zijn nek draagt. Op deze wijze doodde hij symbolisch "zijn oude onvrije ik". en biedt de ring vervolgens aan zijn meester aan. Hij serveert dan het vlees van de schaap en 'vrijheidsbier', wat het begin is van een gulzige feest, waarbij de ex-slaaf voor de laatste maal zijn meester bedient.

Slik!

Hij was echter niet helemaal vrij van zijn meester. Hij dient hem met respect te behandelen en mocht niet zonder zijn toestemming weggaan. Op IJsland zouden zijn kinderen pas echt vrij zijn en in Noorwegen, moesten er vier generaties overheengaan, maar hij was nu "in de wet geinstalleerd" en werd beschouwd als een persoon en had een stem in de "ting".

BEWIJZEN

Het bewijs dat vikingen slaven hadden komt van legendes, documenten, ooggetuigenverslagen en grafvondsten.

GRAVEN

Er zouden geen slavengraven gevonden zijn, maar misschien was het verschil een slavengraf niet verschillend, dan die van een vrije. Wel zijn er graven gevonden van mensen, waarbij ook dieren en slaven in mee werden begraven. Vaak ligt de dode mooi opgebaard met zijn of haar kleding, sieraden e.d. en lag er vlakbij het lichaam van een persoon met gebonden handen en voeten en een gebroken nek.

IBN FADLAN

Ibn Fadlan beschreef in zijn verslag over de Russen, de begrafenis van een belangrijke Rus. Aan de slavinnen werd gevraagd of een van hun, hun meester in de dood wilde volgden. Een slavin stemt vrijwillig toe. Tien dagen lang wordt ze goed verzorgd, om daarna neergestoken en gewurgd te worden.

TACITUS

De romeinse senator Tacitus schreef een verslag over de Germanen. Dit was dan wel voor de tijd van de vikingen, maar hij beschreef wel de verschil in behandeling van Romeinse slaven en Germaanse slaven. De Germaanse slaven hadden een eigen huis en haard, maar waren verplicht tot het levereb van graan, kleding en gebruiksvoorwerpen. Dit doet sterk denken aan de lijfeigenen van een ridder in de Middeleeuwen. Ook die mensen hadden een eigen huis, maar moesten 'herendiensten' leveren en mochten niet verhuizen. Ze waren aan hun land gebonden.

Of Vikingslaven ook een eigen huis en haard hadden? Waarschijnlijk niet. Vikingen leefden soms met meerdere gezinnen in een groot langhuis. Slavengezinnen zullen daar ongetrwijfeld ook in zijn ondergebracht.

SAGE

In het lied van Rig werd beschreven hoe de god Rig of Heimdal de drie standen geschapen zou hebben. Hij bezocht drie mensparen, die de voorouders waren van de edelen, de burgers en de slaven.


Links: Heimdall bron: Wikipedia


Terug naar "Samenleving"       .